Spowiedź

Czym jest spowiedź? Spowiedzią nazywamy praktykę niektórych wierzących polegającą na wyznawaniu grzechów kapłanowi. Nakazem biblijnym jest, by wyznawać grzechy Bogu i tym, wobec których zawiniliśmy, albowiem „Nie zazna szczęścia, kto błędy swe ukrywa; kto je wyznaje, porzuca – ten miłosierdzia dostąpi”. Prz 28,13 (BT).

Dlaczego ważne jest wyznawanie grzechów? Ponieważ „Wasze winy są tym, co was odłączyło od waszego Boga, a wasze grzechy zasłoniły przed wami jego oblicze, tak że nie słyszy”. Iz 59,2 (BW). W takiej sytuacji trudno o właściwą relację z Bogiem. Będąc w „oddzieleniu”, w „odłączeniu” od Pana, sami nieporadnie zmagamy się z wieloma problemami, stąd biblijne stwierdzenie: „Liczne są boleści grzesznika...”. Ps 32,10 (BT).

Jaką więc postawą powinien charakteryzować się grzesznik? Grzesznik powinien poznać swój duchowy stan, wyznać winy, okazywać skruchę, pokorę i chęć poprawy. Biblia mówi: „Winy moje przerosły moją głowę, gniotą mnie jak ciężkie brzemię. Bo jestem bardzo bliski upadku i ból mój jest zawsze przede mną. Ja przecież wyznaję moją winę i trwożę się moim grzechem”. Ps 38,4.18-19 (BT). „Odwróć oblicze swe od moich grzechów i wymaż wszystkie moje przewinienia! Stwórz, o Boże, we mnie serce czyste i odnów w mojej piersi ducha niezwyciężonego! Nie odrzucaj mnie od swego oblicza i nie odbieraj mi świętego ducha swego! Przywróć mi radość z Twojego zbawienia i wzmocnij mnie duchem ochoczym!”. Ps 51,11-14 (BT). „Niechaj bezbożny porzuci swą drogę i człowiek nieprawy swoje knowania. Niech się nawróci do Pana, a Ten się nad nim zmiłuje, i do Boga naszego, gdyż hojny jest w przebaczaniu”. Iz 55,7 (BT).

Komu według Biblii należy wyznawać grzechy? Biblia mówi, że mamy wyznawać grzechy Bogu: „A teraz wyznajcie wykroczenie swoje wobec Pana, Boga ojców waszych, i spełnijcie wolę Jego...”. Ezd 10,11 (BT). „Modliłem się, wyznając grzechy swoje, swojego narodu, Izraela, i składając przed Panem, Bogiem moim, swe błagania...”. Dn 9,20 (BT). Panie, zmiłuj się nade mną! Ulecz duszę moją, gdyż zgrzeszyłem przeciwko tobie! Ps 41,5 (BW). „Stali więc na swoim miejscu, a [lewici] czytali z księgi Prawa Pana, Boga swojego, przez ćwierć dnia, a przez drugą ćwierć wyznawali swe grzechy, klęcząc przed Panem, Bogiem swoim”. Ne 9,3 (BT); ale Biblia mówi też, że mamy je wyznawać sobie nawzajem: „Wyznawajcie zatem sobie nawzajem grzechy...”. Jk 5,16 (BT).

Pan Jezus nauczał, że jeśli chcemy trwać w Bogu, ważne jest po uznaniu własnej winy wyznać ją temu, przeciw komu zawiniliśmy. Biblia mówi: „Jeśli więc przyniesiesz dar swój przed ołtarz i tam wspomnisz, że brat twój ma coś przeciw tobie, zostaw tam dar swój przez ołtarzem, a najpierw idź i pojednaj się z bratem swoim! Potem przyjdź i dar swój ofiaruj!”. Mt 5,23-24 (BT).

Czy jeśli wyznamy swoje grzechy bliźniemu, ma on moc ich odpuszczenia? Wszak zmartwychwstały Jezus powiedział do Swoich uczniów: „Pokój wam! Jak Ojciec Mnie posłał, tak i Ja was posyłam. Po tych słowach tchnął na nich i powiedział im: Weźmijcie Ducha Świętego! Którym odpuścicie grzechy, są im odpuszczone, a którym zatrzymacie, są im zatrzymane”. J 20,21-23 (BT)? Człowiek nie jest w stanie usunąć ani jednej plamki grzechu, albowiem „według zakonu niemal wszystko bywa oczyszczane krwią, i bez rozlania krwi nie ma odpuszczenia… Tak i Chrystus, raz ofiarowany, aby zgładzić grzechy wielu, drugi raz ukaże się nie z powodu grzechu, lecz ku zbawieniu tym, którzy go oczekują”. Hbr 9,22.28 (BT).

Człowiek może jedynie wybaczyć: „Jeśli brat twój zawini, upomnij go; i jeśli żałuje, przebacz mu! I jeśliby siedem razy na dzień zawinił przeciw tobie i siedem razy zwróciłby się do ciebie, mówiąc: Żałuję tego, przebacz mu!”. Łk 17,3-4 (BT). W modlitwie „Ojcze nasz” Jezus wskazał na zasadę – jak TY przebaczysz, tak i TOBIE będzie odpuszczone: „przebacz nam nasze winy, jak i my przebaczamy tym, którzy przeciw nam zawinili”. Mt 6,12 (BT). Kto nie jest gotów do odpuszczenia bliźniemu, ten sam sobie zamyka drogę do Źródła miłosierdzia. Biblia mówi: „Jeśli bowiem przebaczycie ludziom ich przewinienia i wam przebaczy Ojciec wasz niebieski. Lecz jeśli nie przebaczycie ludziom i Ojciec wasz nie przebaczy wam waszych przewinień”. Mt 6,14-15 (BT).

Tak też rozumieli słowa Jezusa o odpuszczaniu win Jego uczniowie, nauczając: „Bracia, a gdyby komu przydarzył się jaki upadek, wy, którzy pozostajecie pod działaniem Ducha, w duchu łagodności sprowadźcie takiego na właściwą drogę. Bacz jednak, abyś i ty nie uległ pokusie”. Ga 6,1 (BT). „Trwających w grzechu upominaj w obecności wszystkich, żeby także i pozostali przejmowali się lękiem”. 1 Tm 5,20 (BT). „Niech już takiemu wystarczy, kara, wymierzona przez większość spośród was. Raczej wypada teraz wybaczyć mu i podtrzymać go na duchu, aby nie popadł ów człowiek w rozpaczliwy smutek. Dlatego napominam was, abyście jego sprawę rozstrzygnęli z miłością”. 2 Kor 2,6-8 (BT).

Dlaczego w relacjach z Bogiem nie jest potrzebny pośrednik-człowiek? Biblia mówi: „Albowiem jeden jest Bóg, jeden też pośrednik między Bogiem a ludźmi, człowiek, Chrystus Jezus, który wydał siebie samego na okup za wszystkich...”. 1 Tm 2,5-6 (BT).

Poza tym apostoł Piotr nauczał, że każdy, kto wierzy, jest kapłanem Boga: „wy również, niby żywe kamienie, jesteście budowani jako duchowa świątynia, by stanowić święte kapłaństwo, dla składania duchowych ofiar, przyjemnych Bogu przez Jezusa Chrystusa”. 1 P 2,5 (BT). Teraz więc możemy przychodzić do Boga bez ludzkich pośredników: „Przybliżmy się więc z ufnością do tronu łaski, abyśmy otrzymali miłosierdzie i znaleźli łaskę dla [uzyskania] pomocy w stosownej chwili”. Hbr 4,16 (BT).

Jaka jest reakcja Pana Boga na wyznawanie grzechów? Biblia mówi: „Grzech mój wyznałem Tobie (Bogu) i nie ukryłem mej winy. Rzekłem: Wyznaję nieprawość moją wobec Pana, a Tyś darował winę mego grzechu”. Ps 32,5 (BT). „Jeśli wyznajemy grzechy swoje, wierny jest Bóg i sprawiedliwy i odpuści nam grzechy, i oczyści nas od wszelkiej nieprawości”. 1 J 1,9 (BW). Tej obietnicy się trzymajmy, ponieważ „Szczęśliwy ten, komu została odpuszczona nieprawość, którego grzech został puszczony w niepamięć”. Ps 32,1 (BT).

Podsumowanie. Mimo że Chrystus „był przebity za nasze grzechy, zdruzgotany za nasze winy. Spadła Nań chłosta zbawienna dla nas...”. Iz 53,5 (BT), to naszym chrześcijańskim obowiązkiem jest wyznawanie grzechów tak Bogu: „Jestem bardzo bliski upadku i ból mój jest zawsze przede mną. Ja przecież wyznaję moją winę i trwożę się moim grzechem”. Ps 38,18-19 (BT), jak i bliźnim oraz przebaczanie: „A kiedy stajecie do modlitwy, przebaczcie, jeśli macie co przeciw komu, aby także Ojciec wasz, który jest w niebie, przebaczył wam wykroczenia wasze”. Mk 11,25 (BT).

Wiara

Biblijna definicja wiary brzmi: „Wiara jest pewnością tego, czego się spodziewamy, przeświadczeniem o tym, czego nie widzimy”. Hbr 11,1 (BW).

Choć Biblia mówi, że wiara jest jedna: „Jeden jest Pan, jedna wiara, jeden chrzest”. Ef 4,5 (BT), albowiem „Nikt nie może dwom panom służyć. Bo albo jednego będzie nienawidził, a drugiego będzie miłował; albo z jednym będzie trzymał, a drugim wzgardzi. Nie możecie służyć Bogu i Mamonie”. Mt 6,24 (BT) i nakazuje: „Nie będziesz miał cudzych bogów obok Mnie!”. Wj 20,3 (BT), to istnieją trzy jej składowe. Jakie?

Pierwszą składową wiary jest intelektualne uświadomienie sobie, że Bóg istnieje. Biblia mówi: „Bez wiary zaś nie można podobać się Bogu. Przystępujący bowiem do Boga musi uwierzyć, że [Bóg] jest i że wynagradza tych, którzy Go szukają”. Hbr 11,6 (BT)

Druga składowa to zaufanie Bogu. Biblia mówi: „poznajcie, żem Ja Bóg, Wywyższony między narodami...”. Ps 46,11 (BW). A kiedy poznasz, to „Z całego serca Bogu zaufaj...”. Prz 3,5 (BT). Między zaufaniem a poznaniem istnieje pewna zależność – dzięki poznaniu Pana Boga obdarzamy Go zaufaniem. Jeżeli Go nie znamy, nie będziemy Mu ufali. A jeśli nie ufamy Bogu, dajemy tym samym dowód, że Go nie znamy. Prawdziwa wiara to trwanie i ciągłe ufanie Bogu. Biblia mówi: „A to jest życie wieczne: aby znali Ciebie, jedynego prawdziwego Boga, oraz Tego, którego posłałeś, Jezusa Chrystusa”. J 17,3 (BT). „W (Jezusie) mamy śmiały przystęp [do Ojca] z ufnością dzięki wierze w Niego”. Ef 3,12 (BT).

Trzecią składową wiary jest lojalność względem Boga, czyli wybór Bożej drogi, niezależnie od doświadczeń życiowych. Biblia mówi: „Niech będą w tym sercu zamknięte wskazania, strzeż mych nakazów, byś żył; nabywaj mądrości, nabywaj rozwagi, nie zapominaj słów moich ust”! Prz 4,4-5 (BT).

Biblia mówi, że „Bóg to według upodobania sprawia w was i chcenie i wykonanie”. Flp 2,13 (BW). Oznacza to, że nie od naszych uczynków czy zasług zależy, czy uwierzymy, albowiem „Każde dobro, jakie otrzymujemy, i wszelki dar doskonały zstępują z góry, od Ojca świateł”. Jk 1,17 (BT). Człowiek tylko korzysta z Bożych dobrodziejstw i darów „stosownie do wiary, jakiej Bóg każdemu udzielił”. Rz 12 3 (BT).

Biblia mówi też, że Pan ześle pragnienie posiadania wiary – kto odczuje taki „głód”, na pewno usłyszy słowa prawdy: „Oto idą dni – mówi Wszechmogący Pan – że ześlę głód na ziemię, nie głód chleba ani pragnienie wody, lecz słuchania słów Pana”. Am 8,11 (BW). „Wiara tedy jest ze słuchania, a słuchanie przez Słowo Chrystusowe”. Rz 10,17 (BW). A pewność wiary zyskują ci, którzy „codziennie badali Pisma, czy istotnie tak jest”. Dz 17,11 (BT).

Dlaczego wiara jest ważna? Biblia mówi: „Bo sercem przyjęta wiara prowadzi do usprawiedliwienia, a wyznawanie jej ustami – do zbawienia”! Rz 10,10 (BW). Tylko o wierzących Biblia mówi: „Wy… jesteście przez wiarę strzeżeni mocą Bożą dla zbawienia, gotowego objawić się w czasie ostatecznym”. 1 P 1,5 (BT).

Niektórym osobom trudno uwierzyć w niewidzialnego Boga, jednak choć „Boga nikt nigdy nie widział”. 1 J 4,12 (BW), to był Ktoś, Kto nam Go objawił: „Wiemy też, że Syn Boży przyszedł i dał nam rozum, abyśmy poznali tego, który jest prawdziwy. My jesteśmy w tym, który jest prawdziwy, w Synu jego, Jezusie Chrystusie. On jest tym prawdziwym Bogiem i życiem wiecznym”. 1 J 5,20 (BW). Sam Chrystus o sobie mówił: „Ja jestem drogą i prawdą, i życiem. Nikt nie przychodzi do Ojca inaczej jak tylko przeze Mnie”. J 14,6 (BT). „Kto mnie widział, widział Ojca...”. J 14,9 (BW). Jeśli więc nie uwierzymy, „że ja (Jezus) jestem w Ojcu, a Ojciec we Mnie”. J 14,10 (BT), nie będziemy zbawieni, dlatego Jezus „Na koniec ukazał się jedenastu uczniom, gdy siedzieli u stołu, i ganił ich niewiarę i zatwardziałość serca, że nie uwierzyli tym, którzy go widzieli zmartwychwskrzeszonego”. Mk 16,14 (BW).

Skąd ta nagana? Wiara bez właściwych podstaw może prowadzić do różnych wypaczeń. O jakich właściwych podstawach naucza Pismo Święte? Biblia mówi: „Fundamentu bowiem nikt nie może położyć innego, jak ten, który jest położony, a którym jest Jezus Chrystus”. 1 Kor 3,11 (BT). „Wszyscy jesteście synami Bożymi przez wiarę w Jezusa Chrystusa”. Ga 3,26 (BW). „Wiedząc wszakże, że człowiek zostaje usprawiedliwiony ... tylko przez wiarę w Chrystusa Jezusa, i myśmy w Chrystusa Jezusa uwierzyli, abyśmy zostali usprawiedliwieni z wiary w Chrystusa, a nie z uczynków zakonu, ponieważ z uczynków zakonu nie będzie usprawiedliwiony żaden człowiek”. Ga 2,16 (BW). Pamiętajmy jednak o właściwym zrozumieniu „uczynków zakonu” w świetle słów: „Wiara bez uczynków jest martwa”. Jk 2,26 BW).

Mówiąc o wierze, należy zdać sobie sprawę z tego, że „rzeczy ukryte należą do Pana, Boga naszego, a rzeczy objawione — do nas i do naszych synów na wieki”. Pwt 29,28 (BT). Pan Bóg objawił, jakiego zachowania oczekuje od ludzi, objawił im przeszłość i przyszłość. Część z tego potwierdzają naukowcy, część dopiero się wydarzy, ale wszystko, co zawarte jest w Piśmie Świętym, należy przyjąć wiarą i zaufaniem, umysłem i sercem. Biblia mówi: „Szukają Mnie dzień za dniem, pragną poznać moje drogi”. Iz 58,2 (BT).

Poszukującym Biblia radzi: „Nie bierzcie... wzoru z tego świata, lecz przemieniajcie się przez odnawianie umysłu, abyście umieli rozpoznać, jaka jest wola Boża: co jest dobre, co Bogu przyjemne i co doskonałe”. Rz 12,2 (BT), „aby wiara wasza opierała się nie na mądrości ludzkiej, lecz na mocy Bożej”. 1 Kor 2,5 (BT). Zatem usilnie „zabiegaj o sprawiedliwość, wiarę, miłość, pokój – wraz z tymi, którzy wzywają Pana czystym sercem”. 2 Tm 2,22 (BT). „Walcz w dobrych zawodach o wiarę, zdobądź życie wieczne: do niego zostałeś powołany...”. 1 Tm 6,12 (BT).

Pamiętajmy więc, że „Bez wiary... nie można podobać się Bogu. Przystępujący bowiem do Boga musi uwierzyć, że [Bóg] jest i że wynagradza tych, którzy Go szukają”. Hbr 11.6 (BT). Oznacza to, że nie zasługujemy na zbawienie, jednak „W tym przejawia się miłość, że nie my umiłowaliśmy Boga, ale że On sam nas umiłował i posłał Syna swojego jako ofiarę przebłagalną za nasze grzechy”. 1 J 4,10 (BT). „A to jest wola Ojca mego, aby każdy, kto widzi Syna i wierzy w niego, miał żywot wieczny, a Ja go wzbudzę w dniu ostatecznym”. J 6,40 (BW) - zapewnił Pan Jezus. „Łaską bowiem jesteście zbawieni przez wiarę...”. Ef 2,8 (BT).

Podsumowanie. Biblijna wiara jest wytrwała, pełna ufności i poznania Pana, a końcem jej zachowanie życia. Biblia mówi: „Nie pozbywajcie się więc nadziei waszej, która ma wielką zapłatę. Potrzebujecie bowiem wytrwałości, abyście spełniając wolę Bożą, dostąpili obietnicy. Jeszcze bowiem za krótką, za bardzo krótką chwilę przyjdzie Ten, który ma nadejść, i nie spóźni się. A mój sprawiedliwy z wiary żyć będzie, jeśli się cofnie, nie upodoba sobie dusza moja w nim. My zaś nie należymy do odstępców, którzy idą na zatracenie, ale do wiernych, którzy zbawiają swą duszę”. Hbr 10,35-39 (BT).

Wiedza

Wiedza, według platońskiej, czyli klasycznej definicji, to prawdziwe, uzasadnione przekonanie.

Co Biblia mówi o prawdzie? „Powiedział Jezus do Żydów, którzy Mu uwierzyli: „Jeżeli będziecie trwać w nauce mojej, będziecie prawdziwie moimi uczniami i poznacie prawdę, a prawda was wyzwoli”. J 8,31.32 (BT). „Słowo Twoje (Boże) jest prawdą”. J 17,17 (BT).

Skoro Słowo Boże jest prawdą, co należy z nim robić? Biblia mówi: „Badajcie, co jest miłe Panu” Ef 5,10 (BT) podobnie, jak to robili Żydzi z Berei: „Ci byli szlachetniejsi od Tesaloniczan, przyjęli naukę z całą gorliwością i codziennie badali Pisma, czy istotnie tak jest”. Dz 17,11 (BT).

Dlaczego mamy badać Pisma? Biblia mówi: „Wszelkie Pismo od Boga natchnione [jest] i pożyteczne do nauczania, do przekonywania, do poprawiania, do kształcenia w sprawiedliwości – aby człowiek Boży był doskonały, przysposobiony do każdego dobrego czynu”. 2 Tm 3,16.17 (BT).

Kto jest dawcą wiedzy? Biblia mówi: „Pan udziela mądrości, z ust Jego - wiedza, roztropność”. Prz 2,6 (BT). „Lecz aż do dnia dzisiejszego nie dał wam Pan serca, które by rozumiało, ani oczu, które by widziały, ani uszu, które by słyszały”. Pwt 29,3 (BW). „Dał też Bóg Salomonowi bardzo wielką mądrość i roztropność, nadto rozum tak rozległy jak piasek nad brzegiem morza”. 1 Krl 4,29 (BW). „Pan da ci właściwe zrozumienie wszystkiego”. 1 Tm 1,7 (BW).

Skąd pochodzi mądrość i gdzie jest siedziba jej wiedzy? „Człowiek nie zna tam drogi nie ma jej w ziemi żyjących”. Hi 28,13 (BT). „Droga tam Bogu wiadoma, On tylko zna jej siedzibę; On przenika krańce ziemi, bo widzi wszystko, co jest pod niebem; określił potęgę wiatru, ustalił granice wodzie. Gdy wyznaczał prawo deszczowi, a drogę wytyczał piorunom, wtedy ją widział i zmierzył, wtenczas ją zbadał dokładnie. A do człowieka powiedział: Bojaźń Boża – zaiste mądrością, roztropnością zaś – zła unikanie”. Hi 28,23-28 (BT). „Początkiem mądrości jest bojaźń Pana; Wszyscy, którzy ją okazują, są prawdziwie mądrzy”. Ps 111,10 (BW).

Jaka jest wartość wiedzy? Jest ona bezcenna! Biblia mówi: „Nie daje się za nią złota, zapłaty nie waży się w srebrze, nie płaci się za nią złotem z Ofiru, ni sardoniksem rzadkim, ni szafirem. Złoto i szkło jej nierówne, nie wymienisz jej na złote naczynie; nie liczy się kryształ i koral, perły przewyższa posiadanie mądrości. I topaz z Kusz nie dorówna, najczystsze złoto nie starczy”. Hi 28,15-19 (BT).

Wiedzę Boga trudno jest pojąć ludzkim umysłem. Biblia mówi: „Choć jeszcze nie ma słowa na języku: Ty, Panie, już znasz je w całości. Ty ogarniasz mnie zewsząd, kładziesz na mnie swą rękę. Zbyt dziwna jest dla mnie Twa wiedza, zbyt wzniosła: nie mogę jej pojąć”. Ps 139,4-6 (BT). „Bogiem wiecznym jest Pan, Stwórcą krańców ziemi. Niezgłębiona jest jego mądrość”. Iz 40,28 (BW).

Jakie korzyści ma człowiek z posiadania wiedzy? Biblia mówi: „Jeśli, synu, nauki me przyjmiesz i zachowasz u siebie wskazania, ku mądrości nachylisz swe ucho, ku roztropności nakłonisz swe serce - Zrozumiesz bojaźń Bożą”. Prz 2, 1.4 (BT). „Zasobem sił zbawczych – mądrość i wiedza, jego skarbem jest bojaźń Pańska”. Iz 33,6 (BT). Ponadto, Biblia mówi: „Z ust mądrych ludzi wiedza się sączy, usta niemądrych zioną głupotą”. Prz 15,2 (BT).

Czy Biblia jest księgą naukową? Nie w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz zawiera wiele faktów potwierdzonych współcześnie przez naukę. Oto kilka z nich:

1. Krew jest źródłem życia: Biblia mówi: „Bo życie wszelkiego ciała jest we krwi jego”. Kpł 17,14 (BT).

2. Wszechświat w Biblii opisany jest zgodnie z naukowymi twierdzeniami – słońce krąży wokół ziemi, planety są w określonym porządku, a gwiazdy nazwane. Biblia mówi: „Na niebie ustalił porządek”. Hi 25,2 (BT). „Słońce wschodzi i zachodzi, i na miejsce swoje spieszy z powrotem, i znowu tam wschodzi”. Koh 1,5 (BT). „On stworzył Niedźwiedzicę, Oriona, Plejady i Strefy Południa”. Hi 9,9 (BT). „Podnieście oczy w górę i patrzcie: Kto stworzył te [gwiazdy]? - Ten, który w szykach prowadzi ich wojsko, wszystkie je woła po imieniu”. Iz 40,26 (BT). „Nie mogą być zliczone zastępy niebieskie”. Jr 33,22 (BW).

3. Ziemia jest okrągła. Biblia mówi: „Siedzi nad okręgiem ziemi, a jej mieszkańcy są jak szarańcze; rozpostarł niebo jak zasłonę i rozciąga je jak namiot mieszkalny”. Iz 40,21.22 (BW). „Gdy budował niebiosa, byłam tam; gdy odmierzał krąg nad powierzchnią toni”. Prz 6,27 (BW) i zawieszona w przestrzeni: „Rozpościera północ nad pustką, a ziemię zawiesza nad nicością”. Hi 26,7 (BW).

4. Na dnie oceanów i mórz są góry. Biblia mówi: „Zstąpiłem do stóp gór, zawory ziemi na zawsze się za mną zamknęły. Lecz Ty wydobyłeś z przepaści moje życie, Panie, Boże mój”. Jon 2,7 (BW).

5. Rzeki wpadają zawsze do zbiorników wodnych. Biblia mówi: „Wszystkie rzeki płyną do morza, a morze wcale nie wzbiera; do miejsca, do którego rzeki płyną, zdążają one bezustannie”. Koh 1,7 (BT).

5. Wiatr koliście krąży: „Ku południowi ciągnąc i ku północy wracając, kolistą drogą wieje wiatr i znowu wraca na drogę swojego krążenia”. Koh 1,6 (BT).

6. Biblia mówi, że Bóg „nadawał wiatrowi wagę i mierzył pojemność wód”. Hi 28,25 (BW). My dziś również mierzymy wagę powietrza i objętość cieczy.

7. W Biblii mowa jest o opadach atmosferycznych: „Deszczowi wyznaczał prawo i szlak dla błyskawicy”. Hi 28,26 (BW). „On krople wody podnosi i mgłę na deszcz skrapla, one płyną z nieba wysoko, obficie spływają na ludzi”. Hi 36,27 (BT). „Oto On roztacza wokoło siebie mgłę i okrywa głębiny morskie”. Hi 36,30 (BT). „Deszcz i śnieg spada z nieba i już tam nie wraca, a raczej zrasza ziemię i czyni ją urodzajną, tak iż porasta roślinnością i daje siewcy ziarno, a jedzącym chleb”. Iz 55,10 (BW).

8. W Piśmie Świętym mowa jest też o wysokiej temperaturze w środku ziemi: „Z ziemi pochodzi chleb, lecz w głębi jest ona rozgrzebana jakby przez ogień”. Hi 28,5 (BW).

9. W Biblii jest mnóstwo zasad dotyczących higieny i zdrowia. Oto niektóre z nich - nakaz mycia się po dotknięciu zwłok: „Kto dotknie jakiegokolwiek zmarłego człowieka, będzie nieczysty przez siedem dni. Powinien on oczyścić się wodą oczyszczenia trzeciego dnia i siódmego dnia i wtedy będzie czysty”. Lb 19,11.12 (BW), poddawanie kwarantannie chorych zakaźnie: „Trędowaty, który podlega tej chorobie, będzie miał rozerwane szaty, włosy w nieładzie, brodę zasłoniętą i będzie wołać: "Nieczysty, nieczysty!" Przez cały czas trwania tej choroby będzie nieczysty. Będzie mieszkał w odosobnieniu. Jego mieszkanie będzie poza obozem”. Kpł 13,45.46 (BT) i usuwanie ludzkich odchodów w sposób bezpieczny: „Będziesz miał miejsce poza obozem i tam poza obóz będziesz wychodził. Zaopatrzysz się w kołek, a gdy wyjdziesz na zewnątrz, wydrążysz nim dołek, a wracając, przykryjesz to, czegoś się pozbył”. Pwt 23,13.14 (BT).

Czy Biblia zawiera błędy? Nie! Chociaż Biblia nie jest podręcznikiem naukowym, jednak gdy porusza kwestie naukowe, odznacza się dokładnością. Powyższe przykłady są tego dowodem. Biblia mówi: „Jesteście w błędzie, nie znając Pisma ani mocy Bożej". Mt 22,29 (BT). „Gdzie jest mędrzec? Gdzie uczony? Gdzie badacz tego, co doczesne? Czyż nie uczynił Bóg głupstwem mądrości świata? Świat przez mądrość nie poznał Boga w mądrości Bożej”. 1 Kor 1,20.21 (BT).

Badanie Biblii

W jaki sposób powstała Biblia? To Pan Bóg mówił Swoim prorokom, co mają przekazywać innym: „Albowiem proroctwo nie przychodziło nigdy z woli ludzkiej, lecz wypowiadali je ludzie Boży, natchnieni Duchem Świętym”. 2 P 1,21 (BW), dlatego „Badajcie Pismo Pana i czytajcie: Żadnej z tych rzeczy nie brak, żadna z nich nie pozostaje bez drugiej, gdyż usta Pana to nakazały i jego Duch je zgromadził”. Iz 34,16 (BW).

Tak Stary, jak i Nowy Testament to swoisty drogowskaz, który wskazuje właściwą drogę. Biblia mówi: „Raduję się z drogi, którą wskazują mi ustawy twoje jak z wielkiego bogactwa”. Ps 119,14 (BW). „Pan jest dobry i prawy, dlatego wskazuje drogę grzesznikom. Prowadzi pokornych drogą prawa I uczy ich drogi swojej. Wszystkie drogi Pana są łaską i wiernością dla tych, którzy strzegą przymierza i nakazów jego”. Ps 25,8-10 (BW).

W jakim celu powstało Pismo Święte? Biblia mówi: „Cokolwiek bowiem przedtem napisano, dla naszego pouczenia napisano, abyśmy przez cierpliwość i przez pociechę z Pism nadzieję mieli”. Rz 15,4 (BW).

Co Pan Jezus powiedział do ludzi współcześnie mu żyjących o Pismach? Biblia mówi: „Badacie Pisma, ponieważ sądzicie, że w nich zawarte jest życie wieczne: to one właśnie dają o Mnie świadectwo… Gdybyście jednak uwierzyli Mojżeszowi, to byście i Mnie uwierzyli. O Mnie bowiem on pisał. Jeżeli jednak jego pismom nie wierzycie, jakżeż moim słowom będziecie wierzyli?”. J 5,39.46.47 (BT).

Czy Pisma mają dowody na to, że Ewangelia była głoszona w czasach patriarchalnych? Biblia mówi: „Zrozumiejcie zatem, że ci, którzy polegają na wierze, ci są synami Abrahama. I stąd Pismo widząc, że w przyszłości Bóg na podstawie wiary będzie dawał poganom usprawiedliwienie, już Abrahamowi oznajmiło tę radosną nowinę: W tobie będą błogosławione wszystkie narody”. Ga 3,7.8 (BT).

Czy Pisma zawierają pewne dowody, że w czasach starotestamentowych głoszona była Ewangelia? Biblia mówi: „Albowiem i myśmy otrzymali dobrą nowinę, jak i tamci, lecz tamtym słowo usłyszane nie było pomocne, gdyż nie łączyli się przez wiarę z tymi, którzy je usłyszeli”. Hbr 4,2 (BT).

Dlaczego Mojżesz zostawił bogactwa Egiptu? Biblia mówi: „Przez wiarę Mojżesz, gdy dorósł, odmówił nazywania się synem córki faraona, wolał raczej cierpieć z ludem Bożym, niż używać przemijających rozkoszy grzechu. Uważał bowiem za większe bogactwo znoszenie zniewag dla Chrystusa niż wszystkie skarby Egiptu, gdyż patrzył na zapłatę”. Hbr 11,24-26 (BT).

Skąd pochodził duchowy pokarm i napój dla Izraelitów na pustyni? Biblia mówi: „Nie chciałbym, bracia, żebyście nie wiedzieli, że nasi ojcowie wszyscy, co prawda zostawali pod obłokiem, wszyscy przeszli przez morze i wszyscy byli ochrzczeni w [imię] Mojżesza, w obłoku i w morzu; wszyscy też spożywali ten sam pokarm duchowy i pili ten sam duchowy napój. Pili zaś z towarzyszącej im duchowej skały, a ta skała – to był Chrystus. 1 Kor 10,1-4 (BT).

Co było kamieniem węgielnym wiary zarówno dla apostołów, jak i proroków? Biblia mówi: „A więc nie jesteście już obcymi i przychodniami, ale jesteście współobywatelami świętych i domownikami Boga – zbudowani na fundamencie apostołów i proroków, gdzie kamieniem węgielnym jest sam Chrystus Jezus”. Ef 2,19.20 (BT).

Jaką część Pism czytał Etiop, dworski urzędnik? Biblia mówi: „Gdy Filip podbiegł, usłyszał, że tamten czyta proroka Izajasza: Czy rozumiesz, co czytasz? - zapytał... A czytał ten urywek Pisma: Prowadzą Go jak owcę na rzeź i jak baranek, który milczy, gdy go strzygą, tak On nie otwiera ust swoich. W Jego uniżeniu odmówiono Mu słuszności. Któż zdoła opisać ród Jego? Bo Jego życie zabiorą z ziemi”. Dz 8,30.32.33 (BT).

Czy Etiopczyk rozumiał, co czytał? Biblia mówi: „A tamten odpowiedział: Jakżeż mogę [rozumieć], jeśli mi nikt nie wyjaśni? I zaprosił Filipa, aby wsiadł i spoczął przy nim. Proszę cię, o kim to Prorok mówi, o sobie czy o kimś innym? - zapytał Filipa dworzanin”. Dz 8,31.34 (BT).

Co zrobił Filip? Biblia mówi: „A Filip wychodząc z tego [tekstu] Pisma opowiedział mu Dobrą Nowinę o Jezusie”. Dz 8,35 (BT).

Uwaga! Bez względu na jasność, z jaką widzimy Jezusa w Starym Testamencie, Hebrajczycy nie przyznawali mu prawa do bycia Mesjaszem. Nowy Testament był ukryty w Starym, a Stary Testament jest odkryty w Nowym. Poprzez badanie zarówno Starego, jak i Nowego Testamentu, możemy być oświeceni odnośnie poznania planu zbawienia. Jeżeli bowiem ST nie przepowiedziałby, kim miał być Mesjasz i co robić, nie byłoby wzorca, normy, poprzez który moglibyśmy ocenić, czy osoba, która się pojawiła była Nim. Jakże ważne zatem jest, abyśmy umiłowali studiowanie całej Biblii. Jeśli tego nie zrobimy, tak jak Hebrajczycy, możemy zgubić z oczu najważniejsze prawdy zawarte w samym Nowym Testamencie.

Czego poprzez Pisma można się nauczyć? Biblia mówi: „… Pisma święte… mogą cię nauczyć mądrości wiodącej ku zbawieniu przez wiarę w Chrystusie Jezusie”. 2 Tm 3,14.15 (BT).

Co było powiedziane o badających Pisma mieszkańcach Berei? Biblia mówi: „Ci byli szlachetniejsi od Tesaloniczan, przyjęli naukę z całą gorliwością i codziennie badali Pisma, czy istotnie tak jest”. Dz 17,11 (BT).

Czym ma żyć człowiek? Biblia mówi: „Lecz On mu odparł: Napisane jest: Nie samym chlebem żyje człowiek, lecz każdym słowem, które pochodzi z ust Bożych”. Mt 4,4 (BT).

Jak bardzo Bóg wywyższył swoje słowo? „Oddaję pokłon przybytkowi twemu świętemu I wysławiam imię twoje za łaskę i za wierność twoją, Bo nad wszystko wywyższyłeś imię i słowo swoje”. Ps 138,2 (BW).

Podsumowanie. Biblia mówi: „Wielokrotnie i wieloma sposobami przemawiał Bóg dawnymi czasy do ojców przez proroków; ostatnio, u kresu tych dni, przemówił do nas przez Syna, którego ustanowił dziedzicem wszechrzeczy, przez którego także wszechświat stworzył”. Hbr 1,1-2 (BW). Aby zrozumieć, o czym mówili prorocy, a potem Pan Jezus, otrzymaliśmy obietnicę poznania Bożych prawd: A „… gdy przyjdzie On, Duch Prawdy, wprowadzi was we wszelką prawdę, bo nie sam od siebie mówić będzie, lecz cokolwiek usłyszy, mówić będzie, i to, co ma przyjść, wam oznajmi. On mnie uwielbi, gdyż z mego weźmie i wam oznajmi”. J 16,13-14 (BW).

Zysk

W niniejszym opracowaniu zysk (pożytek) został ujęty w odniesieniu do korzyści osobistej, czyli świadczenia „o charakterze niemajątkowym polepszającego sytuację osoby, która je uzyskuje.” (Wikipedia). I – oczywiście – omawiane zyski będą rozważane w ujęciu biblijnym.

Na wstępie należy zaznaczyć, iż błędne jest myślenie, że można coś uzyskać od Pana Boga na zasadzie interesu. Z całą pewnością każdy „przystępujący do Boga musi uwierzyć, że [Bóg] jest i że wynagradza tych, którzy Go szukają.” Hbr 11,6 (BT). „Daremnie wcześnie rano wstajecie, I późno się kładziecie, spożywając chleb w troskach: Wszak on i we śnie obdarza umiłowanego swego.” Ps 127,2 (BW). Zatem każdy zysk, czyli błogosławieństwo, jest darem Stwórcy!

O jakich korzyściach chodzenia z Bogiem mówi Biblia? Pan Bóg chętnie błogosławi tym, którzy są Mu posłuszni i wierni. W jaki sposób? Biblia mówi: „Prawo Pana doskonałe – krzepi ducha; świadectwo Pana niezawodne – poucza prostaczka; nakazy Pana słuszne – radują serce; przykazanie Pana jaśnieje i oświeca oczy; bojaźń Pańska szczera, trwająca na wieki; sądy Pańskie prawdziwe, wszystkie razem są słuszne. Cenniejsze niż złoto, niż złoto najczystsze, a słodsze od miodu płynącego z plastra. Chociaż Twój sługa na nie uważa, w ich przestrzeganiu zysk jest wielki.” Ps 19,8-12 (BT). „Synu mój, zwróć uwagę na moje słowa; nakłoń ucha do moich mów! Nie spuszczaj ich z oczu, zachowaj je w głębi serca, bo są życiem dla tych, którzy je znajdują, i lekarstwem dla całego ich ciała.” Prz 4,20-22 (BW). „Zyskiem człowieka jest jego dobroć.” Prz 19,22 (BW). „Jeżeli jesteś mądry, to sam masz korzyść z tej mądrości, jeżeli jesteś szydercą, to sam za to będziesz cierpiał.” Prz 9,12 (BW).

Na temat zysku Biblia mówi także w kontekście zbawienia, łaski i chwały Bożej: „Dostąpiwszy więc usprawiedliwienia przez wiarę, zachowajmy pokój z Bogiem przez Pana naszego Jezusa Chrystusa, dzięki któremu uzyskaliśmy przez wiarę dostęp do tej łaski, w której trwamy i chlubimy się nadzieją chwały Bożej. Ale nie tylko to, lecz chlubimy się także z ucisków, wiedząc, że ucisk wyrabia wytrwałość, a wytrwałość – wypróbowaną cnotę, wypróbowana cnota zaś – nadzieję. A nadzieja zawieść nie może, ponieważ miłość Boża rozlana jest w sercach naszych przez Ducha Świętego, który został nam dany.” Rz 5,1-5 (BT). „Ale co powiada Pismo? Blisko ciebie jest słowo, w ustach twoich i w sercu twoim; to znaczy, słowo wiary, które głosimy. Bo jeśli ustami swoimi wyznasz, że Jezus jest Panem, i uwierzysz w sercu swoim, że Bóg wzbudził go z martwych, zbawiony będziesz.” Rz 10,8.9 (BW). „Jeśli ktoś naucza inaczej i nie trzyma się zdrowych słów Pana naszego Jezusa Chrystusa oraz nauki zgodnej z pobożnością, jest nadęty, niczego nie pojmuje, lecz choruje na dociekania i słowne utarczki. Z nich rodzą się: zawiść, sprzeczka, bluźnierstwa, złośliwe podejrzenia, ciągłe spory ludzi o wypaczonym umyśle i którym brak prawdy - ludzi, którzy uważają, że pobożność jest źródłem zysku. Wielkim zaś zyskiem jest pobożność wraz z poprzestawaniem na tym, co wystarczy. Nic bowiem nie przynieśliśmy na ten świat; nic też nie możemy [z niego] wynieść. Mając natomiast żywność i odzienie, i dach nad głową, bądźmy z tego zadowoleni! A ci, którzy chcą się bogacić, wpadają w pokusę i w zasadzkę oraz w liczne nierozumne i szkodliwe pożądania. One to pogrążają ludzi w zgubę i zatracenie. Albowiem korzeniem wszelkiego zła jest chciwość pieniędzy. Za nimi to uganiając się, niektórzy zabłąkali się z dala od wiary i siebie samych przeszyli wielu boleściami. Ty natomiast, o człowiecze Boży, uciekaj od tego rodzaju rzeczy, a podążaj za sprawiedliwością, pobożnością, wiarą, miłością, wytrwałością, łagodnością!” 1 Tm 6,3-11 (BT). W powyższym ujęciu zysk nie jest bogaceniem się, lecz wprost przeciwnie, zadowoleniem z rzeczy niezbędnych do życia.

W Biblii zysk często przedstawiany jest jako nagroda. „A jeśli miłujecie tych, którzy was miłują, na jakąż wdzięczność zasługujecie? Wszak i grzesznicy miłują tych, którzy ich miłują. Jeśli bowiem dobrze czynicie tym, którzy wam dobrze czynią, na jaką wdzięczność zasługujecie? Wszak i grzesznicy to samo czynią. A jeśli pożyczacie tym, od których spodziewacie się zwrotu, na jaką wdzięczność zasługujecie? I grzesznicy pożyczają grzesznikom, aby to samo odebrać z powrotem. Ale miłujcie nieprzyjaciół waszych i dobrze czyńcie, i pożyczajcie, nie spodziewając się zwrotu, a będzie obfita nagroda wasza, i synami Najwyższego będziecie, gdyż On dobrotliwy jest i dla niewdzięcznych, i dla złych. Bądźcie miłosierni, jak miłosierny jest Ojciec wasz. I nie sądźcie, a nie będziecie sądzeni, i nie potępiajcie, a nie będziecie potępieni, odpuszczajcie, a dostąpicie odpuszczenia. Dawajcie, a będzie wam dane; miarę dobrą, natłoczoną, potrzęsioną i przepełnioną dadzą w zanadrze wasze; albowiem jakim sądem sądzicie, takim was osądzą, i jaką miarą mierzycie, taką i wam odmierzą.” Łk 6,32-38 (BW). „Czy nie wiecie, że zawodnicy na stadionie wszyscy biegną, a tylko jeden zdobywa nagrodę? Tak biegnijcie, abyście nagrodę zdobyli. A każdy zawodnik od wszystkiego się wstrzymuje, tamci wprawdzie, aby znikomy zdobyć wieniec, my zaś nieznikomy. Ja tedy tak biegnę, nie jakby na oślep, tak walczę na pięści, nie jakbym w próżnię uderzał; ale umartwiam ciało moje i ujarzmiam, bym przypadkiem, będąc zwiastunem dla innych, sam nie był odrzucony.” 1 Kor 9,24-27 (BW). „Do tego, co przede mną, zmierzam do celu, do nagrody w górze, do której zostałem powołany przez Boga w Chrystusie Jezusie. Ilu nas tedy jest doskonałych, wszyscy tak myślmy; a jeśli o czymś inaczej myślicie, i to wam Bóg objawi; tylko trwajmy w tym, co już osiągnęliśmy. Bądźcie naśladowcami moimi, bracia, i patrzcie na tych, którzy postępują według wzoru, jaki w nas macie.” Flp 3,11-17 (BW). „Albowiem już niebawem będę złożony w ofierze, a czas rozstania mego z życiem nadszedł. Dobry bój bojowałem, biegu dokonałem, wiarę zachowałem; a teraz oczekuje mnie wieniec sprawiedliwości, który mi w owym dniu da Pan, sędzia sprawiedliwy, a nie tylko mnie, lecz i wszystkim, którzy umiłowali przyjście Jego.” 2 Tm 4,6-8 (BW). Na taki „ponadziemski” zysk liczył Paweł.

W Biblii znajdujemy porównanie wysokiej pozycji społecznej dzięki odpowiedniemu pochodzeniu, wykształceniu, religii itp. do zysku z poznania Chrystusa. Biblia mówi: „Jeśli ktoś inny mniema, że może ufność złożyć w ciele, to ja tym bardziej: obrzezany w ósmym dniu, z rodu Izraela, z pokolenia Beniamina, Hebrajczyk z Hebrajczyków, w stosunku do Prawa – faryzeusz, co do gorliwości – prześladowca Kościoła, co do sprawiedliwości legalnej – stałem się bez zarzutu. Ale to wszystko, co było dla mnie zyskiem, ze względu na Chrystusa uznałem za stratę. I owszem, nawet wszystko uznaję za stratę ze względu na najwyższą wartość poznania Chrystusa Jezusa, Pana mojego. Dla Niego wyzułem się ze wszystkiego i uznaję to za śmieci, bylebym pozyskał Chrystusa i znalazł się w Nim – nie mając mojej sprawiedliwości, pochodzącej z Prawa, lecz Bożą sprawiedliwość, otrzymaną przez wiarę w Chrystusa, sprawiedliwość pochodzącą od Boga, opartą na wierze.” Flp 3,4-9 (BT). „Dla mnie bowiem żyć – to Chrystus, a umrzeć – to zysk. Tylko sprawujcie się w sposób godny Ewangelii Chrystusowej, abym ja – czy to gdy przybędę i ujrzę was, czy też będąc z daleka – mógł usłyszeć o was, że trwacie mocno w jednym duchu, jednym sercem walcząc wspólnie o wiarę w Ewangelię, i w niczym nie dajecie się zastraszyć przeciwnikom. To właśnie dla nich jest zapowiedzią zagłady, a dla was zbawienia, i to przez Boga.” Flp 1,21.27.28 (BT).

„Zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam, jeśli kto zachowa słowo moje, śmierci nie ujrzy na wieki.” J 8,51 (BW). „Dlatego musimy tym baczniejszą zwracać uwagę na to, co słyszeliśmy, abyśmy czasem nie zboczyli z drogi. Bo jeśli słowo wypowiedziane przez aniołów było nienaruszalne, a wszelkie przestępstwo i nieposłuszeństwo spotkało się ze słuszną odpłatą, to jakże my ujdziemy cało, jeżeli zlekceważymy tak wielkie zbawienie? Najpierw było ono zwiastowane przez Pana, potem potwierdzone nam przez tych, którzy słyszeli, a Bóg poręczył je również znakami i cudami, i różnorodnymi niezwykłymi czynami oraz darami Ducha Świętego według swojej woli.” Hbr 2,1-4 (BW).

Podsumowanie. Jakie korzyści osobiste „o charakterze niemajątkowym polepszające sytuację osoby, która je uzyskuje” obiecuje wierzącym Pan Bóg? Biblia mówi: „Oto przybytek Boga z ludźmi: i zamieszka wraz z nimi, i będą oni Jego ludem, a On będzie "BOGIEM Z NIMI". I otrze z ich oczu wszelką łzę, a śmierci już odtąd nie będzie. Ani żałoby, ni krzyku, ni trudu już [odtąd] nie będzie, bo pierwsze rzeczy przeminęły.” Ap 21,3.4 (BT). „Odkupieni przez Pana powrócą, przybędą na Syjon z radosnym śpiewem, ze szczęściem wiecznym na twarzach: osiągną radość i szczęście, ustąpi smutek i wzdychanie." Iz 35.10 (BW). Jednym zdaniem, zyskiem jest: „Jeżeli więc ustami swoimi wyznasz, że JEZUS JEST PANEM, i w sercu swoim uwierzysz, że Bóg Go wskrzesił z martwych – osiągniesz zbawienie.” Rz 10,9 (BT). Zbawienie – największy z możliwych zysków zysk!

„Dążcie do tego, co w górze, nie do tego, co na ziemi.” Kol 3,2 (BT)

Zaufanie

Zaufanie (ufność, pewność czegoś) w ujęciu religijnym to wiara człowieka - „A wiara jest pewnością tego, czego się spodziewamy, przeświadczeniem o tym, czego nie widzimy.” Hbr 11,1 (BW) - w Boga i we wszystko, czego naucza Pismo Święte. Biblia mówi: „Albowiem Pan jest naszym sędzią, Pan naszym prawodawcą, Pan naszym królem! On nas zbawi!” Iz 33,22 (BT). „Powierz Panu drogę swoją, zaufaj mu, a On wszystko dobrze uczyni.” Ps 37,5 (BW).

Czy bogobojność już nie jest twą ufnością?" Hi 4,6 (BT). Prawdziwa bogobojność zawsze powiązana jest z zaufaniem. Głęboka pobożność to wiara, że „choćby mnie opuścili ojciec mój i matka, to jednak Pan mnie przygarnie. Wierzę, iż będę oglądał dobra Pańskie w ziemi żyjących.” Ps 27,10.13 (BT) i jest ona drogą do zaufania Bogu. Biblia mówi: „Gdy będziesz przechodził przez wody, będę z tobą, a gdy przez rzeki, nie zaleją cię; gdy pójdziesz przez ogień nie spłoniesz, a płomień nie spali cię.” Iz 43,2 (BW), a „ci, którzy ufają Panu, nabierają siły, wzbijają się w górę na skrzydłach jak orły, biegną, a nie mdleją, idą, a nie ustają.” Iz 40,31 (BW). W zaufaniu tym niestraszne są ani choroba, ani niedola, ani wrogowie, ani nawet śmierć. Ciężar życia staje się lżejszy, ponieważ nie dźwigamy tego sami. Jest Ktoś, kto czuwa nad wierzącymi! Biblia mówi: „Oto oczy Pana nad tymi, którzy się Go boją, nad tymi, co ufają Jego łasce, aby ocalił ich życie od śmierci i żywił ich w czasie głodu. Dusza nasza wyczekuje Pana, On jest naszą pomocą i tarczą. W Nim przeto raduje się nasze serce, ufamy Jego świętemu imieniu. Niech nas ogarnie łaska Twoja Panie, według ufności pokładanej w Tobie!” Ps 33,18-22 (BT).

W jaki sposób zaufać Bogu? Jedynie dzięki poznaniu, wierze i pewności, że: „Ty jesteś moim Bogiem. W Twoim ręku są moje losy.” Ps 31,15.16 (BT). Biblia mówi także: „Starajmy się więc poznać, usilnie poznać Pana; że go znajdziemy, pewne jest jak zorza poranna, i przyjdzie do nas jak deszcz, jak późny deszcz, który zrasza ziemię!” Oz 6,3 (BW). „Błogosławię Pana, który dał mi rozsądek, bo nawet nocami upomina mnie serce. Stawiam sobie zawsze Pana przed oczy, nie zachwieję się, bo On jest po mojej prawicy. Dlatego się cieszy moje serce, dusza się raduje, a ciało moje będzie spoczywać z ufnością, bo nie pozostawisz mojej duszy w Szeolu i nie dozwolisz, by wierny Tobie zaznał grobu.” Ps 16.7-10 (BT), „tak więc z ufnością możemy mówić: Pan jest pomocnikiem moim, nie będę się lękał; Cóż może mi uczynić człowiek?” Hbr 13,6 (BW).

Co daje wierzącemu ufność? Biblia mówi: „Albowiem tak mówi Pan Bóg, Święty Izraela: W nawróceniu i spokoju jest wasze ocalenie, w ciszy i ufności leży wasza siła.” Iz 30,15 (BT). „Zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam: Kto wierzy we mnie, ten także dokonywać będzie uczynków, które Ja czynię, i większe nad te czynić będzie.” J 14,12 (BW). „Wszystko mogę w tym, który mnie wzmacnia, w Chrystusie.” Flp 4,13 (BW).

Nie porzucajcie więc ufności waszej, która ma wielką zapłatę.” Hbr 10,35 (BW). Jaka to zapłata? Biblia mówi: „W każdym czasie Jemu ufaj, narodzie! Przed Nim serca wasze wylejcie: Bóg jest dla nas ucieczką!” Ps 62,9 (BT). „Z całego serca Bogu zaufaj, nie polegaj na swoim rozsądku, myśl o Nim na każdej drodze, a On twe ścieżki wyrówna.” Prz 3,5.6 (BT). „Mając więc arcykapłana wielkiego, który przeszedł przez niebiosa, Jezusa, Syna Bożego, trwajmy mocno w wyznawaniu wiary. Nie takiego bowiem mamy arcykapłana, który by nie mógł współczuć naszym słabościom, lecz doświadczonego we wszystkim na nasze podobieństwo, z wyjątkiem grzechu. Przybliżmy się więc z ufnością do tronu łaski, abyśmy otrzymali miłosierdzie i znaleźli łaskę dla [uzyskania] pomocy w stosownej chwili.” Hbr 4,14-16 (BT). „Przystąpmy z sercem prawym, z wiarą pełną, oczyszczeni na duszy od wszelkiego zła świadomego i obmyci na ciele wodą czystą. Trzymajmy się niewzruszenie nadziei, którą wyznajemy, bo godny jest zaufania Ten, który dał obietnicę.” Hbr 10,22.23 (BT). „Oczekujemy jednak, według obietnicy, nowego nieba i nowej ziemi, w których będzie mieszkała sprawiedliwość.” 2 P 3,13 (BT).

W Biblii jest wiele przykładów osób, które zaufały Bogu. Wspomnijmy choćby Abrahama, Mojżesza, Dawida, Marię, Piotra, Jana czy Pawła. Bardzo wymownym przykładem ufności jest historia Daniela wrzuconego do lwiej jamy. Biblia mówi: „Wtedy Daniel odpowiedział królowi: Królu, żyj wiecznie! Mój Bóg posłał swego anioła i on zamknął paszczę lwom; nie wyrządziły mi one krzywdy, ponieważ On uznał mnie za niewinnego; a także wobec ciebie nie uczyniłem nic złego. Uradował się z tego król i rozkazał wydobyć Daniela z jaskini lwów; nie znaleziono na nim żadnej rany, bo zaufał swemu Bogu.” Dn 6,22-24 (BT). Poniższy, dłuższy fragment Biblii opowiada o królu judzkim Jozafacie, a właściwie o jego zaufaniu do Pana Boga: „Potem Moabici i Ammonici, a z nimi część spośród Meunitów, wtargnęli, aby walczyć przeciw Jozafatowi. Przyniesiono wówczas Jozafatowi wiadomość następującą: Powstało przeciw tobie z drugiej strony morza, z Edomu, wielkie wojsko i jest już teraz w Chaseson-Tamar, to jest w Engaddi. Przerażony Jozafat zwrócił się o pomoc do Pana. Ogłosił też post w całej ziemi judzkiej. Zebrali się więc mieszkańcy Judy, aby prosić Pana, o pomoc. Stanął wówczas Jozafat pośrodku zgromadzenia ludu z Judy i z Jerozolimy w świątyni, przed nowym dziedzińcem, i rzekł: Panie, Boże naszych ojców, czy to nie Ty jesteś Bogiem w niebie, i czyż nie Ty rządzisz w każdym królestwie pogan? W Twoim to ręku jest siła i moc. Nie ma takiego, który by z Tobą mógł się mierzyć. Czy to nie Ty, Boże nasz, wygnałeś mieszkańców tej ziemi przed Twoim ludem, Izraelem, i dałeś ją na wieki potomstwu Abrahama, Twego przyjaciela? Zamieszkali w niej i zbudowali w niej świątynię dla Twego imienia, mówiąc: Jeśli spadnie na nas nieszczęście, miecz karzący, zaraza albo głód, staniemy przed tą świątynią i przed Tobą, ponieważ w tej świątyni przebywa Twoje imię, i będziemy wołać do Ciebie w naszym ucisku, wtedy Ty wysłuchasz nas i ocalisz. Oto teraz Ammonici, Moabici oraz mieszkańcy góry Seir, do których nie dałeś Izraelowi wejść podczas wędrówki z ziemi egipskiej, tak iż ominęli ich i nie zniszczyli, oto jak nam odpłacają: wchodzą do nas, aby nas wypędzić z Twego dziedzictwa, które dałeś nam w posiadanie. Boże nasz, czy nie osądzisz tego? Jesteśmy bowiem bezsilni wobec tego ogromnego mnóstwa, które na nas napadło. Nie wiemy, co czynić, ale oczy nasze zwracają się ku Tobie. Stali wówczas przed Panem wszyscy mieszkańcy Judy, także i małe dzieci, ich kobiety i synowie. A wśród zgromadzenia duch Pański spoczął na Jachazjelu, synu Zachariasza, syna Benajasza, syna Jejela, syna Mattaniasza – lewicie spośród potomków Asafa. I rzekł on: Wszyscy mieszkańcy Judy i Jerozolimy, i ty, królu Jozafacie, słuchajcie uważnie! Tak do was mówi Pan: Nie bójcie się i nie lękajcie tego wielkiego mnóstwa, albowiem nie wy będziecie walczyć, lecz Bóg. Jutro zejdźcie przeciwko nim! Oto wstępować będą na wzgórze Sis, a znajdziecie ich na końcu doliny przed pustynią Jeruel. Nie wy będziecie tam walczyć. Jednakże stawcie się, zajmijcie stanowisko, a zobaczycie ocalenie dla was od Pana, o Judo i Jerozolimo! Nie bójcie się i nie lękajcie! Jutro wyruszcie im na spotkanie, a Pan będzie z wami! Jozafat więc upadł na kolana twarzą ku ziemi, i wszyscy mieszkańcy Judy i Jerozolimy padli przed Panem, aby Go uczcić. Wówczas lewici spośród synów Kehatytów i Korachitów poczęli wielbić Pana, Boga Izraela, donośnym i wysokim głosem. Wczesnym rankiem powstali i ruszyli ku pustyni Tekoa. Gdy ruszali, stanął Jozafat i rzekł: Mieszkańcy Judy i Jerozolimy, posłuchajcie mnie: Zaufajcie Panu, Bogu waszemu, a ostaniecie się, zaufajcie Jego prorokom, a będzie się wam powodziło. Potem, poradziwszy się ludu, ustanowił śpiewaków dla Pana, by idąc w świętych szatach przed zbrojnymi wysławiali Go śpiewając: Wysławiajcie Pana, albowiem na wieki jest Jego łaskawość. W czasie kiedy rozpoczęli wznosić okrzyki radości i uwielbienia, Pan zastawił zasadzkę na Ammonitów, Moabitów i mieszkańców góry Seir, wkraczających przeciw Judzie, tak iż się wzajemnie pobili. Powstali wówczas Ammonici i Moabici przeciwko mieszkańcom góry Seir, aby ich obłożyć klątwą i wytępić. Gdy zaś tego dokonali z mieszkańcami Seiru, jeden drugiemu pomagał do zguby. Gdy mieszkańcy Judy doszli do miejsca, skąd widać już pustynię, i spojrzeli na to mnóstwo, oto zobaczyli trupy leżące na ziemi: nikt nie uszedł z życiem.” 2 Krn 20,1-24 (BT). W całej tej historii warto zwrócić uwagę na kolejność kroków króla w reakcji na przerażające wieści: 1. zwrócił się o pomoc do Pana, 2. ogłosił post, 3. zebrał mieszkańców Judy, 4. przemawiał przed świątynią do zgromadzenia i 5. (bardzo ważne!) wychwalał Boga za wielkie dzieła, których dokonał dla Izraela wskazując na moc Bożą i swoją słabość. Krok 6. to wielbienie Boga donośnym głosem, a 7. nawoływanie do zaufania Bogu. W efekcie tego ujrzeli ocalenie od Pana. I dziś, stojąc przed różnymi wyzwaniami i trudnościami, powinniśmy stawiać takie same kroki, jak Jozafat. Wiara i zaufanie rządzą się tymi samymi prawami co dawniej. Boże zasady nie zmieniają się.

A jakie powinno być zaufanie w kontaktach międzyludzkich? Pan Bóg powiedział: „Niedobrze jest człowiekowi, gdy jest sam.” Rdz 2,18 (BW). Od tego czasu ludzie tworzą pary, rodziny, grupy, społeczności. Podstawą ich prawidłowego funkcjonowania jest zaufanie oparte przede wszystkim na braku fałszu, kłamstwa i zdrady. Najdoskonalszym dla wierzących przykładem przyjaźni i miłości jest Pan Jezus. Żył według prawa miłości do Boga: „Będziesz miłował Pana Boga swego całym swoim sercem, całą swoją duszą i całym swoim umysłem.” Mt 22,37 (BT) oraz do człowieka: „Czcij ojca twego i matkę twoją, abyś długo żył na ziemi, którą Pan, Bóg twój, da tobie. Nie będziesz zabijał. Nie będziesz cudzołożył. Nie będziesz kradł. Nie będziesz mówił przeciw bliźniemu twemu kłamstwa jako świadek. Nie będziesz pożądał domu bliźniego twego. Nie będziesz pożądał żony bliźniego twego, ani jego niewolnika, ani jego niewolnicy, ani jego wołu, ani jego osła, ani żadnej rzeczy, która należy do bliźniego twego.” Wj 20,12-17 (BT). Stosował również radę: „Nie knuj złego przeciwko swemu bliźniemu, gdy ci ufa mieszkając z tobą! Prz 3,29 (BW). Apostołowi Pawłowi też zależało na zaufaniu ludzi. Biblia mówi: „Otwórzcie się dla nas! Nikogośmy nie skrzywdzili, nikogo nie uwiedli, nikogo nie oszukali. Nie mówię tego, żeby was potępiać. Powiedziałem już, że pozostajecie w sercach naszych na wspólną śmierć i wspólne z nami życie. Z wielką ufnością odnoszę się do was, chlubię się wami bardzo.” 2 Kor 7,2.3 (BT).

Podsumowanie. W zeświecczonym społeczeństwie wiara i zaufanie Bogu i ludziom nie jest czymś łatwym i oczywistym. Warto jednak zaufać wszystkiemu, co zawarte jest w Biblii, ponieważ „szczęśliwy mąż, który złożył swą nadzieję w Panu, a nie idzie za pyszałkami i za zwolennikami kłamstwa. Wiele Ty uczyniłeś swych cudów, Panie, Boże mój, a w zamiarach Twoich wobec nas nikt Ci nie dorówna. I gdybym chciał je wyrazić i opowiedzieć, będzie ich więcej niżby można zliczyć. Jest moją radością, mój Boże, czynić Twoją wolę, a Prawo Twoje mieszka w moim wnętrzu.” Ps 40,5.6.9 (BT). „Ufaj Panu, bądź mężny, niech się twe serce umocni, ufaj Panu!” Ps 27,14 (BT)

„Powiedzą w owym dniu: Oto nasz Bóg, Ten, któremuśmy zaufali, że nas wybawi; oto Pan, w którym złożyliśmy naszą ufność: cieszmy się i radujmy z Jego zbawienia!” Iz 25.9 (BT).

Wybaczenie

Wybaczyć (przebaczyć) oznacza darować komuś winę, zrezygnować z zemsty. Wybaczenie to jedno z najtrudniejszych ewangelicznych przykazań. Biblia mówi: „Wtedy Piotr zbliżył się do Niego i zapytał: Panie, ile razy mam przebaczyć, jeśli mój brat wykroczy przeciwko mnie? Czy aż siedem razy?. Jezus mu odrzekł: Nie mówię ci, że aż siedem razy, lecz aż siedemdziesiąt siedem razy." Mt 18,21.35 (BT)

Kto może liczyć na Boże wybaczenie? Biblia mówi: „[Jezus Chrystus] wydał siebie samego na okup za wszystkich jako świadectwo we właściwym czasie.” 1 Tm. 2,6 (BT). „[Bóg] chce, aby wszyscy ludzie zostali zbawieni i doszli do poznania prawdy.” 1 Tm 2,4 (BT)

Ile kosztuje Boże wybaczenie? Biblia mówi: „Łaską zbawieni jesteście przez wiarę, i to nie z was: Boży to dar; nie z uczynków, aby się kto nie chlubił. Jego bowiem dziełem jesteśmy, stworzeni w Chrystusie Jezusie do dobrych uczynków, do których przeznaczył nas Bóg, abyśmy w nich chodzili.” Ef 2,8–10 (BW) „Albowiem tak Bóg umiłował świat, że Syna swego jednorodzonego dał, aby każdy, kto weń wierzy, nie zginął, ale miał żywot wieczny.” J 3,16 (BW)

Jakich pośredników potrzebuje człowiek, by pojednać się z Bogiem? Biblia mówi: „Boć jeden jest Bóg, jeden także pośrednik między Bogiem i ludźmi, człowiek Chrystus Jezus.” 1 Tm 2,5 (BG) Apostoł Jan wzywa nas abyśmy nie grzeszyli, jednak jeśli to już się zdarzy, możemy zwrócić się do naszego Rzecznika (Orędownika – gr. parakletos), którym jest Jezus Chrystus: „Dzieci moje, piszę wam to dlatego, żebyście nie grzeszyli. Jeśliby nawet kto zgrzeszył, mamy Rzecznika wobec Ojca - Jezusa Chrystusa sprawiedliwego. On bowiem jest ofiarą przebłagalną za nasze grzechy, i nie tylko nasze, lecz również za grzechy całego świata.” 1 J 2,1.2 (BT)

Czy konieczne jest pojednanie się z ludźmi? Biblia mówi: „Jeślibyś więc składał dar swój na ołtarzu i tam wspomniałbyś, iż brat twój ma coś przeciwko tobie, zostaw tam dar swój na ołtarzu, odejdź i najpierw pojednaj się z bratem swoim, a potem przyszedłszy, złóż dar swój.” Mt 5,23.24 (BW) „I przebacz nam nasze winy, jak i my przebaczamy tym, którzy przeciw nam zawinili.” Mt 6,12 (BT) oraz „Jeżeli to jest możliwe, o ile to od was zależy, żyjcie w zgodzie ze wszystkimi ludźmi!” Rz 12,18 (BT)

Czy wybaczenie jest możliwe w przypadku planowania ponownego popełnienia grzechu? Biblia mówi: „Gdybym knuł coś niegodziwego w sercu moim, Pan nie byłby mnie wysłuchał.” Ps 66,18 (BW) „Kto ukrywa występki, nie ma powodzenia, lecz kto je wyznaje i porzuca, dostępuje miłosierdzia.” Prz. 28,13. (BW)

Czym można skłonić Boga do wybaczenia grzechów? Niczym. Biblia mówi: „Zmiłuj się nade mną, Boże, według łaski swojej, Według wielkiej litości swojej zgładź występki moje!” Ps 51,3 (BW)

Co jeszcze należy zrobić, by skorzystać z Bożego wybaczenia? Biblia mówi: „Odwróć się więc od swego grzechu i proś Pana, a może ci odpuści twój zamiar.” Dz 8,22 (BT) Jednak to wyznanie grzechu jest podstawą wybaczenia: „Jeżeli wyznajemy nasze grzechy, [Bóg] jako wierny i sprawiedliwy odpuści je nam i oczyści nas z wszelkiej nieprawości.” 1 J 1,9 (BT)

Podsumowując: Dostąpienie wybaczenia wymaga uznania siebie winnym i wyznania grzechu oraz prośby o przebaczenie: jeśli zawiniło się jedynie wobec Boga, wystarczy rozmowa z Nim (modlitwa); jeśli zawiniło się także wobec człowieka, należy dodatkowo przeprosić osobę pokrzywdzoną, postarać się naprawić szkody przez nas wyrządzone (jeśli to możliwe) i zadośćuczynić. Bardzo dobrym przykładem jest w tym przypadku postawa Zacheusza, który nie tylko oddał pokrzywdzonym to, co na nich wymusił, ale oddał z nawiązką: „Panie, oto połowę mego majątku daję ubogim, a jeśli kogo w czym skrzywdziłem, zwracam poczwórnie.” Łk 19,8 (BT) Elementem niezbędnym do skorzystania z Bożego wybaczenia jest brak zamiaru powtórnego popełnienia grzechu oraz przyjęcie wybaczenia wyłącznie jako daru łaski. Nie istnieje więc możliwość zmazywania grzechów przy pomocy tak zwanych dobrych uczynków. W każdej chwili i w każdym miejscu można zwrócić się do Boga w modlitwie z prośbą o wybaczenie. Nie są do tego wymagane ani specjalne formuły, ani gesty, ani szaty, ani zachowania. Bóg widzi intencje człowieka i potrafi je właściwie osądzić.

Z czego wynika powszechna dostępność Bożego wybaczenia? Biblia mówi: „Bóg jest miłością. W tym objawiła się miłość Boga do nas, iż Syna swego jednorodzonego posłał Bóg na świat, abyśmy przezeń żyli. Na tym polega miłość, że nie myśmy umiłowali Boga, ale że On nas umiłował i posłał Syna swego jako ubłaganie za grzechy nasze.” 1 J 4,8–10 (BW)

Świętość

Świętość Boga jest dla nas wzorcem uświęconego życia. Biblia mówi: „Lecz za przykładem świętego, który was powołał, sami też bądźcie świętymi we wszelkim postępowaniu waszym.” 1 P 1,15 (BW)

Boża świętość nie może tolerować grzechu. Biblia mówi: „Lecz wasze winy są tym, co was odłączyło od waszego Boga, a wasze grzechy zasłoniły przed wami jego oblicze, tak że nie słyszy.” Iz 59,2 (BW)

Świętość jest darem łaski Bożej. Biblia mówi: „A teraz, jeżeli pilnie słuchać będziecie głosu mojego i przestrzegać mojego przymierza, będziecie szczególną moją własnością pośród wszystkich ludów, bo moja jest cała ziemia. A wy będziecie mi królestwem kapłańskim i narodem świętym...” 2 Moj 19,5-6 (BW)

Wzrastamy w świętości dzięki Słowu Bożemu. Biblia mówi: „Poświęć ich w prawdzie twojej; słowo twoje jest prawdą.” J 17,17 (BW)

Światło

Światło może symbolizować nasze życie w Chrystusie. Biblia mówi: „Byliście bowiem niegdyś ciemnością, a teraz jesteście światłością w Panu. Postępujcie jako dzieci światłości, bo owocem światłości jest wszelka dobroć i sprawiedliwość, i prawda.” Ef 5,8-9 (BW)

Światło może symbolizować wpływ naszego życia na innych. Biblia mówi: „Wy jesteście światłością świata; nie może się ukryć miasto położone na górze. Nie zapalają też świecy i nie stawiają jej pod korcem, lecz na świeczniku, i świeci wszystkim, którzy są w domu. Tak niechaj świeci wasza światłość przed ludźmi, aby widzieli wasze dobre uczynki i chwalili Ojca waszego, który jest w niebie.” Mt 5,14-16 (BW)

Jezus jest światłem. Biblia mówi: „W nim było życie, a życie było światłością ludzi. A światłość świeci w ciemności, lecz ciemność jej nie przemogła.” J 1,4-5 (BW)

Stworzenie

Czego Bóg uczy nas o stworzeniu? Bóg jest Stwórcą. Biblia mówi: „Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię.” 1 Moj. 1,1 (BW)

Bóg objawia się nam przez wszystkie dzieła, które stworzył. Biblia mówi: „Niebiosa opowiadają chwałę Boga, A firmament głosi dzieło rąk jego.” Ps 19,2 (BW)

Stworzony przez Boga świat jest świadectwem Jego istnienia. Biblia mówi: „To bowiem, co można wiedzieć o Bogu, zostało im objawione. Sam Bóg przecież im to objawił. Poprzez to bowiem, co zostało stworzone, gdy świat zaczął istnieć, poznaje się to, co w Nim niewidzialne, łącznie z Jego odwieczną mocą i Bóstwem. Tak więc nie mają już żadnej wymówki.” Rz 1,19-20 (BWP)

Bóg stworzył świat przez Swoje Słowo. Biblia mówi: „Słowem Pana uczynione zostały niebiosa, A tchnieniem ust jego całe wojsko ich... Bo On rzekł — i stało się, On rozkazał — i stanęło.” Ps 33,6;9 (BW)

Bóg stworzył świat w ciągu sześciu dni. Biblia mówi: „Gdyż w sześciu dniach uczynił Pan niebo i ziemię, morze i wszystko, co w nich jest, a siódmego dnia odpoczął. Dlatego Pan pobłogosławił dzień sabatu i poświęcił go.” 2 Moj 20,11 (BW)

Przez kogo Bóg stworzył wszystkie rzeczy? Biblia mówi: „Gdyż w Nim zostało stworzone wszystko: i to, co w niebie, i to, co na ziemi; i to, co widzialne, i to, co niewidzialne; i Trony, i Panowania, i Zwierzchności, i Władze. Bóg stworzył wszystko przez Niego i dla Niego.” Kol 1,16 (BWP) „Wszystko przez Nie się stało, a bez Niego nic się nie stało, co się stało.” J 1,3 (BT)

W jakim celu Bóg stworzył Ziemię? Biblia mówi: „Bo tak mówi Pan, Stwórca niebios — On jest Bogiem — który stworzył ziemię i uczynił ją, utwierdził ją, a nie stworzył, aby była pustkowiem, lecz na mieszkanie ją stworzył: Ja jestem Pan, a nie ma innego.” Iz 45,18 (BW)

W jaki sposób Bóg stworzył mieszkańców Ziemi? Biblia mówi: „Ukształtował Pan Bóg człowieka z prochu ziemi i tchnął w nozdrza jego dech życia. Wtedy stał się człowiek istotą żywą... Wtedy zesłał Pan Bóg głęboki sen na człowieka, tak że zasnął. Potem wyjął jedno z jego żeber i wypełnił ciałem to miejsce. A z żebra, które wyjął z człowieka, ukształtował Pan Bóg kobietę i przyprowadził ją do człowieka.” 1 Moj 2,7;21-22 (BW)

Na czyje podobieństwo został stworzony człowiek? Biblia mówi: „I stworzył Bóg człowieka na obraz swój. Na obraz Boga stworzył go. Jako mężczyznę i niewiastę stworzył ich.” 1 Moj 1,27 (BW)

Jaką pozycję Bóg wyznaczył człowiekowi? Biblia mówi: „Potem rzekł Bóg: Uczyńmy człowieka na obraz nasz, podobnego do nas i niech panuje nad rybami morskimi i nad ptactwem niebios, i nad bydłem, i nad całą ziemią, i nad wszelkim płazem pełzającym po ziemi.” 1 Moj 1,26 (BW) „Gdy patrzę na niebo, dzieło Twoich palców, na księżyc i na gwiazdy, które uczyniłeś, (wtedy pytam): kimże jest człowiek, że o nim pamiętasz, kim syn człowieczy, że Cię tak obchodzi? Uczyniłeś go tylko nieco mniejszym od Boga, obdarzyłeś go wspaniałością i chwałą. I dałeś mu władzę nad dziełami rąk Twoich, wszystko złożyłeś u jego stóp” Ps 8,4-7 (BWP)

Aktualnie jesteś offline